Şwesiýanyň Çalmers Tehnologiýa Uniwersiteti elektrik awtoulaglarynyň batareýalaryny gaýtadan işlemegiň täze usulyny habar berýär. Bu proses gymmat ýa-da zyýanly himiki maddalary talap etmeýär, sebäbi barlagçylar ösümlik dünýäsinde duş gelýän organiki kislota bolan oksalat turşusyny ulandylar.
Uniwersitetiň maglumatlaryna görä, bu proses elektrik awtoulaglarynyň batareýalaryndan alýuminiň 100% -ni we litiniň 98% -ni dikeltmäge mümkinçilik berýär. Bu, şeýle hem nikel, kobalt we marganes ýaly gymmatly çig mallaryň ýitgisini azaltmaga mümkinçilik berýär.
Çalmers uniwersitetiniň Batareýalary gaýtadan işlemek laboratoriýasynda bir topar batareýalardaky möhüm işjeň maddalaryň poroşok garyndysy bolan gara maddany oksalat kislotasynda gaýtadan işlemäge synanyşdy. Hususan-da, biz "Volvo" elektrik awtoulagynyň batareýasy barada gürrüň edýärdik. Bellikde bu proses "kofe demlemek" hökmünde beýan edilýär. Aslynda, hemme zat has çylşyrymly, sebäbi oksalat kislotasy prosesiniň islenýän täsiri bermegi üçin temperaturany, konsentrasiýasyny we dowamlylygyny takyk saýlamak zerurdyr. Ýeri gelende aýtsak, oksalat kislotasy rewen we ispana ýaly ösümliklerde duş gelýär.
“Şu wagta çenli hiç kim oksalat kislotasyny ulanyp şeýle köp mukdarda litiýi bölüp, ähli alýuminiýi aýyrmak üçin amatly şertleri tapyp bilmedi. Ähli batareýalarda alýumin bardygy sebäpli, biz ony beýleki metallary ýitirmezden aýyrmagy başarmalydyrys” diýip, uniwersitetiň himiýa fakultetiniň aspiranty Liýa Ruket düşündirýär.
Häzirki wagtda ulanylýan gidrometallurgiki proseslerde demir maddalary organiki däl kislotalarda eredilýär. Soňra alýumin we mis ýaly "garyndylar" aýrylýar we degişlilikde kobalt, nikel, marganes we litium ýaly işjeň maddalar gaýtadan dikeldilýär.
Şeýle-de bolsa, şwesiýaly alymlar galan alýuminiýiň we misiň az mukdarynyň hem birnäçe arassalaýyş ädimlerini talap edýändigini we prosesiň her bir ädiminiň litiumyň ýitmegine sebäp bolup biljekdigini belleýärler. Täze usuly ulanyp, alymlar tertibi tersine öwürdiler we ilki litiumyň we alýuminiýiň mukdaryny azalddylar. Bu bolsa täze batareýalary öndürmek üçin zerur bolan gymmat bahaly metallaryň ýitgisini azaltmaga mümkinçilik berýär.
Indiki ädimi kofe demlemek bilen hem deňeşdirip bolýar: alýumin we litium suwuklykda bolsa, galan metallar "gaty" ýagdaýda galýar. Bu prosesde indiki ädim alýuminiý bilen litiumy bölmekdir. "Bu metallaryň dürli häsiýetleri bolandygy sebäpli, olary bölmegiň kyn boljakdygyny pikir etmeýäris. Biziň usulymyz batareýalary gaýtadan işlemegiň geljegi uly täze usulydyr we ony has giňişleýin öwrenmäge mynasypdyr" diýip, Ruket aýtdy.
“Bize organiki däl himiki maddalara alternatiwalar gerek. Häzirki zaman proseslerinde iň uly päsgelçilikleriň biri alýumin ýaly galyndylary aýyrmakdyr. Bu galyndylary dolandyrmak pudagyna täze alternatiwalary hödürläp biljek we ösüşi saklaýan meseleleri çözmäge kömek edip biljek innowasion çemeleşmedir” diýip, kafedranyň professory Martina Petranikowa aýtdy. Şeýle-de bolsa, ol bu usulyň has giňişleýin gözlegleri talap edýändigini sözüne goşdy: “Bu usuly giňeltmek mümkin bolany üçin, onuň geljek ýyllarda senagatda ulanylyp biljekdigine umyt edýäris”.
2011-nji ýyldan bäri biz elektrik awtoulaglarynyň ösüşini žurnalistika höwesi we tejribesi bilen beýan edýäris. Pudagyň öňdebaryjy ýöriteleşdirilen metbugaty hökmünde biz bu tehnologiýanyň çalt ösmegi üçin merkezi platforma bolup hyzmat edip, wakalaryň iň ýokary hilli we giňişleýin beýanyny hödürleýäris. Habarlar, maglumat, awtoulag hasabatlary, interwýular, wideolar we mahabat maglumatlaryny öz içine alýar.