VCU barlagçylary uglerod dioksidiniň formik kislotasyna termohimiki öwrülmegi üçin netijeli katalizator tapdylar - bu açyş dünýä howanyň üýtgemegi bilen göreşýän mahaly azaldylyp bilinjek täze uglerody tutmak strategiýasyny üpjün edip biler. Atmosfera uglerod dioksidi üçin möhüm agent bolup biler.
“Atmosferada parnik gazlarynyň çalt ösmeginiň we olaryň daşky gurşawa zyýanly täsiriniň häzirki wagtda adamzadyň öňünde durýan esasy meseleleriň biridigi mälim” diýip, VCU-nyň Gumanitar Ylymlar Fakultetiniň fizika kafedrasynyň Arkalaşygyň hormatly professory, esasy awtor doktor Şiw N. Hanna aýtdy. “CO2-niň formik kislota (HCOOH) ýaly peýdaly himiki maddalara katalitik öwrülmegi CO2-niň zyýanly täsirlerini azaltmak üçin tygşytly alternatiw strategiýadyr. Formik kislota daşky gurşawyň temperaturasynda daşamak we saklamak aňsat bolan pes zäherli suwuklykdyr. Şeýle hem, ol ýokary goşmaça gymmatly himiki prekursor, wodorod saklaýjy daşaýjy we geljekde mümkin bolan gazylyp alynýan ýangyç ornuny tutujy hökmünde ulanylyp bilner”.
Hanna we VCU ylmy fizigi Dr. Turbasu Sengupta metal xalkogenidleriniň baglanyşykly klasterleriniň CO2-niň formik kislotasyna termohimiki öwrülmegi üçin katalizator hökmünde hereket edip biljekdigini anykladylar. Olaryň netijeleri Communications Chemistry of Nature Portfolio žurnalynda çap edilen “Metal xalkogenid klasterlerinde kwant ýagdaýlaryny sazlamak arkaly CO2-niň formik kislotasyna öwrülmegi” atly makalada beýan edilýär.
“Biz ligandlaryň dogry utgaşmasy bilen CO2-ni formik kislota öwürmekdäki reaksiýa päsgelçiliginiň ep-esli azaldylyp, formik kislotanyň öndürilişini ep-esli çaltlaşdyryp biljekdigini görkezdik” diýip, Hanna aýtdy. “Şeýlelik bilen, bu aýdylýan katalizatorlaryň formik kislotanyň sintezini ýeňilleşdirip ýa-da has mümkin edip biljekdigini aýdardyk. Has köp ligand baglanyş ýerleri bolan has uly klasterleri ulanmak ýa-da has netijeli donor ligandlaryny birikdirmek arkaly formik kislotanyň öwrülişini has-da gowulandyrmak hasaplama simulýasiýalarynda görkezilenlere garanyňda gazanylyp bilner”.
Bu gözleg Hannanyň öňki işine esaslanýar, onda ligandyň dogry saýlanmagynyň klasteri elektron berýän superdonora ýa-da elektronlary kabul edýän akseptora öwrüp biljekdigi görkezilýär.
“Indi biz metal xalkogenid klasterlerine esaslanýan katalizde şol bir täsiriň uly mümkinçilikleriň bardygyny görkezýäris” diýip, Hanna aýdýar. “Durnukly baglanyşykly klasterleri sintezlemek we olaryň elektron bermek ýa-da kabul etmek ukybyny gözegçilikde saklamak ukyby kataliziň täze ugruny açýar, sebäbi katalitik reaksiýalaryň köpüsi elektron berýän ýa-da kabul edýän katalizatorlara baglydyr”.
Bu ugurda ilkinji tejribe alymlarynyň biri, Kolumbiýa uniwersitetiniň himiýa boýunça dosenti doktor Ksawýer Roý 7-nji aprelde Fizika bölüminiň bahar simpoziumyna gatnaşmak üçin VCU-a barar.
“Biz onuň synag laboratoriýasyny ulanyp, şuňa meňzeş katalizatory nädip işläp we ornaşdyryp biljekdigimizi görmek üçin onuň bilen bilelikde işleşeris” diýip, Hanna aýtdy. “Biz eýýäm onuň topary bilen ýakyndan işleşdik, olar täze görnüşli magnit materialyny sintez etdiler. Bu gezek ol katalizator bolar”.
newsletter.vcu.edu salgysynda VCU habarlar býulletenine abuna ýazylyň we öz poçtaňyza saýlanan hekaýalary, wideolary, suratlary, habar kliplerini we çäreleriň sanawyny alyň.
“CoStar Group” kompaniýasy “CoStar” sungat we innowasiýa merkezini gurmak üçin VCU-a 18 million dollar sarp etjekdigini yglan etdi