Çalmers Tehnologiýa Uniwersitetiniň alymlary elektrik awtoulaglarynyň batareýalaryndan metallary gaýtadan işlemegiň täze we netijeli usulyny teklip etdiler. Bu usul ulanylan elektrik awtoulaglarynyň batareýalaryndan 100% alýuminiý we 98% litiý gaýtaryp alýar. Bu bolsa nikel, kobalt we marganes ýaly gymmatly çig mallaryň ýitgisini azaldýar. Bu proses gymmat ýa-da zyýanly himiki maddalary talap etmeýär, sebäbi alymlar ösümlik dünýäsinde hem duş gelýän kislota bolan oksalat kislotasyny ulandylar.
Häzire çenli hiç kim oksalat kislotasyny ulanyp, bu mukdarda litiýi bölüp, ähli alýuminiýi aýyrmak üçin amatly şertleri tapyp bilmedi. Çalmers Tehnologiýa Uniwersitetiniň Himiýa we himiýa inženerçiligi bölüminiň aspiranty Liýa Ruket ähli batareýalarda alýumin bardygy sebäpli, ony beýleki metallary ýitirmezden aýryp bilmelidigimizi aýtdy.
Çalmers Tehnologiýa Uniwersitetiniň Batareýalary Gaýtadan Işlemek Laboratoriýasynda Leah Ruquette we ylmy ýolbaşçy Martina Petranikowa täze usulyň nähili işleýändigini görkezdiler. Laboratoriýada ulanylan awtoulag batareýalary bardy we tüsse çykaryjyda arassa suwuklykda - oksalat kislotasynda eredilen ownuk üwelen gara poroşok görnüşinde ezilen material bardy. Leah Ruquette suwuklyklary we poroşoklary garyşdyrmak üçin aşhana blenderine meňzeş zady ulanýar. Kofe taýýarlaýan ýaly ýönekeý görünse-de, bu usul özboluşly we ýakynda çap edilen ylmy açyşdyr. Temperaturany, konsentrasiýasyny we wagty sazlamak arkaly ylmy işgärler rewen we ispana ýaly ösümliklerde hem duş gelýän ekologiýa taýdan arassa ingredient bolan oksalat kislotasyny ulanýan täze resept işläp düzdüler.
Häzirki organiki däl himiki maddalara alternatiwalar gerek. Mundan başga-da, häzirki zaman proseslerinde iň uly päsgelçilikleriň biri alýumin ýaly galan materiallary aýyrmakdyr. Çalmers Tehnologiýa Uniwersitetiniň Himiýa we himiki inženerçilik kafedrasynyň dosenti Martina Petranikowa munuň gaýtadan işlenýän senagata täze alternatiwalary hödürläp biljek we ösüşi yza tesdirýän meseleleri çözmäge kömek edip biljek innowasion çemeleşmedigini aýtdy.
Suwuklyk esasly gaýtadan işlemek usullary gidrometallurgiýa diýlip atlandyrylýar. Adaty gidrometallurgiýada ilki alýumin we mis ýaly materiallardan "gapyklyklar" aýrylýar, soňra litium, kobalt, nikel we marganes ýaly gymmatly metallar ulanylyp bilner. Alýumin we misiň az mukdary galsa-da, arassalamagyň birnäçe tapgyry talap edilýär we prosesiň her tapgyry syzmaga getirýär. Täze usulda barlagçylar kesilen ýeri üýtgedip, ilki litiýi alýuminden aýyrdylar. Şeýlelik bilen, olar täze batareýalary öndürmek üçin zerur bolan gymmatly metallaryň zyýanyny azaldyp bilerler.
Hatda prosessiň ikinji ýarymy — garaňky garyndyny süzmek — kofe demlemegi ýada salýar. Alýumin we litium suwuklyga girýärkä, beýleki metallar "çöpde" galýar. Bu prosessiň indiki ädimi alýumini we litiumy bölmekdir.
“Bu metallaryň dürli häsiýetleri bolandygy sebäpli, olary bölmegiň kyn bolmajagyna ynanýarys. Täze usulymyz batareýalary gaýtadan işlemek üçin geljegi uly täze ýoly açýar, ony has giňişleýin öwrenmek üçin ähli mümkinçiliklerimiz bar” diýip, Liýa Ruket aýdýar. “Bu usul giň gerimde hem ulanylyp bilinýändigi üçin, onuň geljekki ýyllarda senagatda peýdaly boljakdygyna umyt edýäris” diýip, Martina Petranikowa aýdýar.
Martina Petranikowanyň ylmy-barlag topary köp ýyllaryň dowamynda litium-ion batareýalarynda metal gaýtadan işlemek boýunça öňdebaryjy ylmy-barlag işlerini alyp barýar. Topar elektrik awtoulaglarynyň batareýalaryny gaýtadan işlemek bilen meşgullanýan kompaniýalar bilen hyzmatdaşlyk edýär we “Volvo Cars” we “Northvolt’s Nybat” taslamasy ýaly iri ylmy-barlag we işläp düzmek taslamalarynda hyzmatdaşdyr.
Barlag barada goşmaça maglumat: “Litium-ion elektrik ulaglarynyň batareýalaryndan litiumyň doly selektiw dikeldilmegi: oksalat kislotasyny laksiwiant hökmünde ulanyp modelleşdirmek we optimizirlemek” atly ylmy makala “Separation and Purification Technology” žurnalynda çap edildi. Barlag Çalmers Tehnologiýa Uniwersitetiniň Himiýa we himiýa inženerçiligi bölüminden Leah Rouquette, Martina Petranikowa we Natalia Wieceli tarapyndan geçirildi. Barlag Şwesiýanyň Energetika Agentligi, Şwesiýanyň Batareýa Batareýa Bazasy we Vinnova tarapyndan maliýeleşdirildi we tejribeler Stena Recycling we Akkuser Oy tarapyndan gaýtadan işlenen ulanylan Volvo Cars elektrik ulaglarynyň batareýalaryny ulanyp geçirildi.
Biz dürli ugurlardaky hünärmenleriň köp sanly myhman makalalaryny çap edýäris. Bu biziň şu aýratyn adamlar, guramalar, edaralar we kompaniýalar üçin hasabymyz.
Portlar has sessiz, az hapalanar, az parnik gazlaryny çykarar we has netijeli bolar. Hemmeler has gowy bolar...
“CleanTechnica”-nyň gündelik e-poçta habarlaryna ýazylyň. Ýa-da bizi “Google News”-da yzarlaň! Her bir tehnologik özgerişde täzelikçi liderler bar...
Ýakynda ABŞ-nyň iň uly maýa goýum banklarynyň biri bolan Jefferies Group meni global müşderileri, institutsional maýadarlary bilen gürleşmäge çagyrdy...
“CleanTechnica”-nyň gündelik e-poçta habarlaryna ýazylyň. Ýa-da bizi “Google News”-da yzarlaň! Hususy sektoryň Amerikada öndürilen batareýalara maýa goýumlaryny yglan edýär…
Awtorlyk hukugy © 2023 CleanTechnica. Bu saýtda döredilen mazmun diňe güýmenje maksatlary üçin niýetlenendir. Bu websaýtda beýan edilen pikirler we teswirler CleanTechnica, onuň eýeleri, hemaýatkärleri, filiallary ýa-da bölümleri tarapyndan goldanylyp bilmez we hökman olaryň pikirlerini görkezmeýär.