Formik turşusy poliester süýümlerini öndürmek üçin iň möhüm çig mallaryň biridir. Poliester süýümlerini öndürmekde formik turşusy polimerleşme reaksiýasynyň tizligini we önümiň häsiýetlerini gözegçilikde saklamaga kömek etmek üçin katalizator ýa-da düzgünleşdiriji hökmünde ulanylyp bilner. Ol esterleşme reaksiýasyny höweslendirip, poliester süýümleriniň hilini we öndürijiligini ýokarlandyryp biler. Mysal üçin, poliester süýümleriniň öndürilmeginde formik turşusy tereftal turşusy we etilen glikol bilen reaksiýa girip, ýokary berklige, aşynma garşylygyna we görnüşini gowy saklaýan poliester süýümi bolan we egin-eşiklerde, öý dokmalarynda we senagat matalarynda giňden ulanylýan poliester tereftalat (PET) öndürip biler.
2. Deri gaýtadan işlemek
Deri senagatynda formik kislota giňden ulanylýan aşgarlaýjy serişdedir. Ol deridäki kollagen bilen özara täsirleşip, deriniň has gowy çeýeligini, suwa çydamlylygyny we berkligini üpjün edip biler. Mundan başga-da, formik kislota derini neýtrallaşdyrmakda, ýumşatmakda we boýamakda ulanylyp bilner. Neýtrallaşdyrmak prosesinde formik kislota deriniň ýüzündäki gidroksidi maddalary neýtrallaşdyryp, deriniň ýüzüni neýtral edip, soňraky işleme tapgyrlary üçin gowy şertleri döredip biler. Ýumşatmak prosesinde formik kislota deriniň içine aralaşyp, deri süýümini boşadyp, deriniň ýumşaklygyny ýokarlandyryp biler.
3. Metallyň ýüzüni işläp bejermek
Formik kislota metal ýüzlerini işläp bejermek ulgamynda hem möhüm ulanylyşlara eýedir. Ol metal ýüzlerinden oksidlenen derini, posy we hapaçylygy aýyrmak üçin kislota ýuwujy serişde hökmünde ulanylyp bilner. Mysal üçin, polat ýüzlerini işläp bejermekde formik kislota ergini polat ýüzünde pos bilen (onuň esasy bölegi demir oksidi) himiki taýdan reaksiýa girip, ereýän demir ionlaryny we uglerod dioksidini öndürip, posy aýyrýar. Mundan başga-da, formik kislota metallary passiwleşdirmek üçin hem ulanylyp bilner. Formik kislota metalyň ýüzünde dykyz oksid plýonkasyny emele getirmek bilen metalyň mundan beýläk oksidlenmeginiň we poslamagynyň öňüni alyp biler.
Ikinjiden, oba hojalyk ulanylyşlary
1. Iýmit goşundylary
Maldarçylykda formik kislota köplenç iýmit goşundysy hökmünde ulanylýar. Ol iýmitiň pH derejesini peseldip, iýmitde zyýanly mikroorganizmleriň ösüşini saklap we iýmitiň saklanyş möhletini uzaldyp biler. Mysal üçin, kewişýän haýwanlaryň (meselem, iri şahly mallaryň we goýunlaryň) iýmitine formik kislota goşmak iýmitiň tagamyny gowulandyryp, iýmitiň kabul edilişini we siňdirilişini ýokarlandyryp biler. Mundan başga-da, formik kislota haýwanlaryň içege ýollarynyň kislota-esas deňagramlylygyny hem kadalaşdyryp, peýdaly mikroorganizmleriň ösüşini höweslendirip we zyýanly mikroorganizmleriň köpelmeginiň öňüni alyp, şeýlelik bilen haýwanlaryň saglygyny we önümçilik görkezijilerini gowulandyryp biler.
2. Pestisidleriň aralyk maddalary
Formik kislota dürli pestisidleriň sintezi üçin pestisid aralyk önümi hökmünde hem ulanylyp bilner. Mysal üçin, käbir organofosfor pestisidleri sintez prosesinde formik kislotanyň çig mal hökmünde ulanylmagyny talap edýär. Bu pestisidleriň netijeli insektisid, bakterikid we gerbisid täsirleri bar, bu bolsa ekinleri zyýankeşlerden we kesellerden netijeli gorap, hasyllylygy we hilini ýokarlandyryp biler.
Üçünjiden, lukmançylyk we azyk senagaty pudagy
1. Derman serişdeleri
Derman senagatynda formik turşusy dürli dermanlary sintez etmek üçin ulanylyp bilner. Mysal üçin, käbir antibiotikleriň, witaminleriň we gormonlaryň sintezi formik turşusynyň çig mal hökmünde ulanylmagyny talap edýär. Mundan başga-da, formik turşusy dermanlary arassalamak we arassalamak prosesinde ulanylyp bilner. Ol dermanlardan hapa zatlary aýyrmaga we olaryň arassalygyny we hilini ýokarlandyrmaga kömek etmek üçin ergin ýa-da kondisioner hökmünde ulanylyp bilner.
2. Iýmit goşundylary
Azyk senagatynda formik turşusy konserwant we kislotalaşdyryjy hökmünde ulanylyp bilner. Ol iýmitde mikroorganizmleriň ösmeginiň öňüni alyp we iýmitiň saklanyş möhletini uzaldyp biler. Mysal üçin, içgiler, souslar we mürepbeler ýaly iýmitlere formik turşusynyň gerek mukdaryny goşmak iýmitiň zaýalanmagynyň we zaýalanmagynyň öňüni alyp biler. Mundan başga-da, formik turşusy iýmite belli bir derejede turşylyk berip we iýmitiň tagamyny we tagamyny gowulandyryp biler.
IV. Beýleki ulanylyşlar
1. Organiki sintez
Formik kislota organiki sintez üçin möhüm çig maldyr. Ol efirler, amidler we nitriller ýaly dürli organiki birleşmeleri sintez etmek üçin ulanylyp bilner. Mysal üçin, esterleşme reaksiýasy arkaly formik kislota spirt birleşmeleri bilen reaksiýa girip, efir birleşmelerini öndürip biler, bu efir birleşmeleri ysly otlarda, örtüklerde we plastmassalarda we beýleki ugurlarda giňden ulanylýar.
2. Batareýanyň elektroliti
Formik kislota batareýa elektrolitleriniň bir bölegi hökmünde hem ulanylyp bilner. Käbir ýangyç öýjüklerinde we litium-ion batareýalarynda formik kislota elektrohimiki reaksiýalara gatnaşmak we batareýanyň işini we netijeliligini ýokarlandyrmak üçin proton donor hökmünde ulanylyp bilner.
Netijede, köpugurly himiki madda hökmünde, formik kislota köp pudaklarda giňden ulanylýar. Ylmyň we tehnologiýanyň yzygiderli ösmegi we täze ulanylyşlaryň yzygiderli ösmegi bilen, formik kislota bazarynyň isleginiň has-da artmagyna garaşylýar.