Günorta Koreýadaky Çung-Ang uniwersitetiniň alymlary senagat taýdan uglerod dioksidini we dolomiti, kalsiý we magniý baý bolan umumy we giňden ýaýran çökündi dag jynslaryny ulanyp, iki sany täjirçilik taýdan amatly önümi: kalsiý formatyny we magniý oksidini öndürmek pikirini oýlap tapdylar.
“Himiýa inženerçiligi žurnalynda” çap edilen makalada alymlar özleriniň uglerody tutmak we ulanmak (CCU) tehnologiýasynyň uglerod dioksidini gidrogenleşdirmek reaksiýalaryny we kation alyş-çalyş reaksiýalaryny birleşdirip, metal oksidlerini bir wagtyň özünde arassalamak we ýokary gymmatly, ýokary gymmatly format önümçiligini öndürmek prosesine esaslanýandygyny düşündirýärler.
Hususan-da, olar uglerod dioksidine wodorod goşmak üçin katalizator (Ru/bpyTN-30-CTF) ulanyp, iki sany goşmaça gymmatly önüm öndürdiler. Deri aşgarlamakda kalsiý formaty, sement goşundylary, dekonjestantlar we haýwan iými goşundylary hem ulanylýar. Beýleki tarapdan, magniý oksidi gurluşyk we derman senagatynda giňden ulanylýar.
Baş ylmy işgärler Seongho Ýu we Çul-Jin Li bu prosesiň diňe bir mümkin däl, eýsem örän çaltdygyny, önümiň otagyň temperaturasynda bary-ýogy bäş minutda öndürilýändigini aýdýarlar. Mundan başga-da, onuň topary bu prosesiň kalsiý formatyny öndürmegiň däp bolan usullary bilen deňeşdirilende global ýylylyk mümkinçiligini 20% azaldyp biljekdigini çaklaýar.
Şeýle hem, topar öz usullarynyň daşky gurşawa täsirini we ykdysady taýdan amatlylygyny barlamak arkaly bar bolan önümçilik usullarynyň ornuny tutup biljekdigini ýa-da bilmejekdigini baha berdi.
“Netijelere esaslanyp, biziň usulymyz däp bolan usullaryň ornuny tutup we senagat uglerod dioksidi zyňyndylaryny azaltmaga kömek edip biljek uglerod dioksidi konwersiýasynyň ekologiýa taýdan arassa alternatiwasydygyny aýdyp bileris” diýip, Ýun aýtdy.
Alym uglerod dioksidini peýdaly önümlere öwürmegiň geljegi uly bolup görünýändigine garamazdan, bu prosesleriň ölçeklendirilmeginiň hemişe aňsat däldigini belledi. Köp sanly CCU tehnologiýalary heniz täjirçilik taýdan ulanylmady, sebäbi olaryň ykdysady taýdan amatlylygy esasy täjirçilik proseslerine garanyňda pes.
“Biz daşky gurşawa we ykdysady taýdan amatly etmek üçin CCU prosesini galyndylary gaýtadan işlemek bilen utgaşdyrmalydyrys. Bu geljekde arassa nol zyňyndy maksatlaryna ýetmäge kömek edip biler” diýip, Li aýtdy.