Bu makala “Science X” žurnalynyň redaksiýa işleri we syýasatyna laýyklykda gözden geçirildi. Redaktorlar mazmunyň bitewüligini üpjün etmek bilen birlikde aşakdaky häsiýetlere ünsi çekdiler:
Kömelekleriň we bakteriýalaryň ýapyşyk daşky gatlagy, "hüjreden daşary matrisa" ýa-da EKM diýlip atlandyrylýar, jele ýaly konsistensiýaly we gorag gatlagy we gabyk hökmünde hereket edýär. Emma Massaçusets Amherst uniwersiteti tarapyndan Worçester politehniki instituty bilen hyzmatdaşlykda geçirilen iScience žurnalynda çap edilen ýakynda geçirilen gözlege görä, käbir mikroorganizmleriň EKM-i diňe oksalat kislotasynyň ýa-da beýleki ýönekeý kislotalaryň gatnaşmagynda gel emele getirýär. googletag.cmd.push(function() { googletag.display('div-gpt-ad-1449240174198-2′); });
EKM antibiotiklere garşylyk görkezmekden başlap, turbalaryň dykylmagyna we lukmançylyk enjamlarynyň hapalanmagyna çenli ähli zatda möhüm rol oýnaýandygy sebäpli, mikroorganizmleriň ýapyşykly gel gatlaklaryny nähili dolandyrýandygyny düşünmek biziň gündelik durmuşymyza giň täsir edýär.
“Men hemişe mikrobial EKM-lere gyzyklanýardym” diýip, Massaçusets Amherst uniwersitetiniň mikrobiologiýa professory we makalanyň uly awtory Barri Gudell aýtdy. “Adamlar köplenç EKM-i mikroorganizmleri goraýan inert gorag daşky gatlak hökmünde pikir edýärler. Emma ol iýmit maddalarynyň we fermentleriň mikrobial öýjükleriň içine we daşyna geçmegine mümkinçilik berýän geçiriji hökmünde hem hereket edip biler”.
Örtük birnäçe funksiýany ýerine ýetirýär: onuň ýapyşmagy aýratyn mikroorganizmleriň bir ýere jemlenip, koloniýalary ýa-da "bioplenkalary" emele getirip bilýändigini aňladýar we ýeterlik mikroorganizmler muny edende, ol turbalary ýapyp ýa-da lukmançylyk enjamlaryny hapalap biler.
Emma gabyk hem geçirgen bolmaly. Köp mikroorganizmler dürli fermentleri we beýleki metabolitleri EKM arkaly iýmek ýa-da ýokuşdyrmak isleýän materiallaryna (meselem, çüýreýän agaç ýa-da oňurgaly dokumalar) bölüp çykarýarlar we soňra fermentler iýmit siňdiriş işlerini tamamlanda, iýmit maddalaryny EKM arkaly geçirýärler. Birleşme bedene gaýtadan siňdirilýär. daşky matrisa.
Bu EKM-iň diňe bir inert gorag gatlagy däldigini aňladýar; Aslynda, Gudell we onuň kärdeşleri tarapyndan görkezilişi ýaly, mikroorganizmler özleriniň EKM-leriniň ýapyşmagyny we şonuň üçin olaryň geçirijiligini gözegçilikde saklamak ukybyna eýe bolup görünýär. Olar muny nähili edýärler? Suratyň awtory: B. Gudell
Kömeleklerde bölünip çykma köp ösümliklerde tebigy ýagdaýda duş gelýän umumy organiki kislota bolan oksalat turşusy ýaly görünýär. Gudell we onuň kärdeşleriniň anyklamagy ýaly, köp mikroblar özleriniň bölüp çykarýan oksalat turşusyny uglewodlaryň daşky gatlagyna baglanyp, ýapyşykly, gel ýaly ECM emele getirmek üçin ulanýan ýaly görünýär.
Emma topar has ýakyndan gözden geçirende, olar oksalat kislotasynyň diňe bir EKM-iň öndürilmegine kömek etmän, eýsem ony "kadalaşdyrýandygyny" hem anykladylar: mikroblar uglewod-kislota garyndysyna näçe köp oksalat kislotasyny goşsalar, EKM şonça-da ýapyşykly bolýar. EKM näçe ýapyşykly bolsa, şonça-da uly molekulalaryň mikrobyň içine girmegine ýa-da çykmagyna päsgel berýär, kiçi molekulalar bolsa daşky gurşawdan mikrobyň içine erkin girip bilýärler we tersine.
Bu açyş kömelekleriň we bakteriýalaryň çykarýan dürli görnüşli birleşmeleriň bu mikroorganizmlerden daşky gurşawa nähili girýändigi baradaky däp bolan ylmy düşünjäni kynlaşdyrýar. Gudell we onuň kärdeşleri käbir ýagdaýlarda mikroorganizmleriň ýaşamagy ýa-da ýokuşmagy üçin bagly bolan matrisa ýa-da dokuma hüjüm etmek üçin örän kiçi molekulalaryň bölünip çykmagyna has köp bil baglamaly bolup biljekdigini aýtdylar.
Bu, uly fermentler mikroblaryň daşky matrisasyndan geçip bilmese, kiçi molekulalaryň bölünip çykmagynyň hem patogenezde uly rol oýnap biljekdigini aňladýar.
“Orta ýol bar ýaly” diýip, Gudell aýtdy, “mikroorganizmler belli bir gurşawa uýgunlaşmak üçin kislotalylyk derejesini gözegçilikde saklap, fermentler ýaly uly molekulalaryň käbirini saklap, kiçi molekulalaryň ECM-den aňsatlyk bilen geçmegine mümkinçilik berýän orta ýol bar ýaly”.
EKM-iň oksalat kislotasy bilen modulýasiýasy mikroorganizmleriň özlerini antimikroblardan we antibiotiklerden goramagynyň bir usuly bolup biler, sebäbi bu dermanlaryň köpüsi örän uly molekulalardan ybarat. Hut şu özleşdirme ukyby antimikrob terapiýasyndaky esasy päsgelçilikleriň birini ýeňip geçmegiň açary bolup biler, sebäbi EKM-i has geçirgen etmek üçin manipulýasiýa etmek antibiotikleriň we antimikroblaryň netijeliligini ýokarlandyryp biler.
“Eger biz käbir mikroblarda oksalat ýaly kiçi kislotalaryň biosintezini we bölünip çykmagyny gözegçilikde saklap bilsek, onda mikroblara nämeleriň girýändigini hem gözegçilikde saklap bileris, bu bolsa köp mikrob kesellerini has gowy bejermäge mümkinçilik berer” diýip, Gudell aýtdy.
Goşmaça maglumat: Gabriel Perez-Gonsales we beýlekiler, Oksalatlaryň beta-glýukan bilen özara täsiri: kömelekleriň daşky matrisasyna we metabolitleriň daşalmagyna täsiri, iScience (2023). DOI: 10.1016/j.isci.2023.106851
Eger siz ýalňyş ýazuw, nätakyklyk bilen ýüzbe-ýüz bolsaňyz ýa-da bu sahypadaky mazmuny redaktirlemek üçin haýyş ibermek isleseňiz, şu formany ulanyň. Umumy soraglar üçin biziň aragatnaşyk formamyzy ulanyň. Umumy pikirler üçin aşakdaky jemgyýetçilik teswirleri bölümini ulanyň (görkezmeleri ýerine ýetiriň).
Siziň pikirleriňiz biziň üçin örän möhümdir. Şeýle-de bolsa, habarlaryň köp bolmagy sebäpli, şahsylaşdyrylan jogaby kepillendirip bilmeýäris.
E-poçta salgyňyz diňe alýjylara e-poçtany kimiň iberendigini aýtmak üçin ulanylýar. Siziň salgyňyz hem, alýjynyň salgysy hem başga maksatlar üçin ulanylmaz. Siz girizýän maglumatlar e-poçtaňyzda peýda bolar we Phys.org tarapyndan hiç hili görnüşde saklanmaz.
Hepdelik we/ýa-da gündelik täzelenmeleri poçta gutuňyza alyň. Islendik wagt abuna ýazylmagy bes edip bilersiňiz we biz siziň maglumatlaryňyzy hiç haçan üçünji taraplar bilen paýlaşmarys.
Biz mazmunymyzy hemmeler üçin elýeterli edýäris. Premium hasap bilen Science X-iň missiýasyny goldamagy göz öňünde tutuň.
Bu web saýt nawigasiýany ýeňilleşdirmek, hyzmatlarymyzy ulanmagyňyzy seljermek, mahabat şahsylaşdyrma maglumatlaryny ýygnamak we üçünji taraplardan mazmun bermek üçin kukileri ulanýar. Web saýtymyzy ulanmak bilen, siz biziň Gizlinlik syýasatymyzy we Ulanyş şertlerimizi okandygyňyzy we düşünendigiňizi tassyklaýarsyňyz.