Formik kislota bazary örän giň we häzirki wagtda 2021-2027-nji ýyllar aralygynda pudagyň öň görlüp-eşidilmedik derejede ösmegine kömek etmegine garaşylýan täze ulanylyşlar boýunça dowam edýän ylmy-barlag işleri bilen häsiýetlendirilýär.
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň hasabatyna görä, howpsuz däl iýmit sarp edilişi dünýäde iýmit arkaly geçýän 600 million keseliň we takmynan 420,000 ölümiň sebäbi bolup durýar. Mundan başga-da, CDC tarapyndan agzalýan bu ýokançlyklaryň 1,35 milliony Salmonella sebäpli bolup biler, bu bolsa ABŞ-da takmynan 26,500 adamyň hassahana ýerleşdirilmegine we 420 adamyň ölümine sebäp bolupdyr.
Bu iýmit arkaly ýaýraýan kesel döredijiniň hemme ýerde ýaýranlygyny we giň gerimli täsirini göz öňünde tutup, haýwanlarda bakteriýalaryň bolmagyny azaltmak üçin strategiýalary ulanmak bu meseläniň amaly çözgüdidir. Şu nukdaýnazardan, haýwan iýmitinde organiki kislotalary ulanmak bakteriýalaryň ösmegini basmagyň we geljekde gaýtadan hapalanmagyň öňüni almagyň esasy usuly bolup hyzmat edip biler. Bu ýerde formik kislota rol oýnaýar.
Formik kislota haýwan iýmitindäki kesel döredijileriň sanyny çäklendirýär we guşlaryň aşgazan-içege ýolunda olaryň ösmeginiň öňüni alýar. Mundan başga-da, bu birleşme Salmonella we beýleki kesel döredijilere garşy ýokary täsirli antibakterial serişde hökmünde häsiýetlendirilýär.
Haýwan iýmlerinde formik kislota senagaty üçin täze ýollary açyp biljek ylmy barlaglaryň möhüm netijeleri
2021-nji ýylyň aprelinde geçirilen bir gözleg, natriý buferli formik kislotasynyň doňuz pitomniklerinde, broýler ösdürip ýetişdirýänlerde we doňuzlary arassalaýan ýerlerde 3 aýlap üznüksiz kislotalaşmany üpjün etmek üçin granula we ezme iýmitlerinde ulanylyp bilinýändigini görkezdi.
Bu birleşmäniň konsentrasiýalary granula we ezilen iýmlerde has ýokary durnuklylyk görkezdi we ýokary derejede goşulmak iýmiň pH derejesini peseltdi. Bu netijeler önüm öndürijilere haýwan iými üçin ezilen we granula iýmlerinde formik kislotasynyň ulanylyşyny has gowy düşünmäge kömek edip biler.
Bu barada aýdylanda, BASF-iň Amasil formik turşusyny agzamak möhümdir. Kompaniýanyň maglumatyna görä, önüm iým gigiýenasyny optimizirlemek arkaly haýwanlaryň möhüm önümçiligini goldaýar, bu bolsa ýumurtga we guş öndürijilerine netijeli hasyl bermäge kömek edip biler.
Haýwan iýmleriniň ulanylyşy senagatda esasy ugur bolmagynda galsa-da, formik kislota beýleki pudaklara hem aralaşýar - olaryň käbiri derman senagaty, deri senagaty, dokma senagaty, rezin we kagyz senagatydyr.
Soňky barlaglara görä, 85% formik kislota howpsuz, ykdysady we has ýokary derejede laýyk gelýän we deňeşdirme boýunça az täsirli umumy siğilleri bejermek üçin netijeli alternatiwa hasaplanýar.
Şeýle-de bolsa, umumy siğilleriň dünýäde köpelmegi bu keselleri bejermek üçin dermanlarda formik kislotanyň ulanylmagyna uly täsir eder. Milli Biotehnologiýa Maglumat Merkeziniň ýakynda 2022-nji ýyldaky hasabatyna görä, umumy siğiller dünýä ilatynyň tas 10 göterimine täsir edýär, mekdep ýaşyndaky çagalarda bolsa takmynan 10-20 göterim ýaýraýar. Ol et gaýtadan işleýänlerde we immuniteti peselen hassalarda has köp duş gelýär.
Dokma pudagynda, formik kislota, adatça, Tyco-nyň submikron natriý nitrat prosesinde azot kislotasy gazyny, neýtral boýaglary we ejiz kislota boýaglaryny aýyrmak üçin ulanylýar. Bu birleşme hrom mordant proseslerinde boýaglaryň işleýiş tizligini ýokarlandyrýandygy mälim. Mundan başga-da, boýamakda kükürt kislotasynyň ýerine formik kislotany ulanmak sellýulozanyň dargamagynyň öňüni alyp biler, sebäbi kislotalylyk ortaça, ol gowy kömekçi serişdedir.
Rezin senagatynda formik kislota tebigy lateksiň koagulýasiýasy üçin ajaýypdyr, sebäbi ol köp sanly artykmaçlyklara eýedir, şol sanda:
Bu artykmaçlyklar bu birleşme gury kauçuk öndürmek üçin iň gowy tebigy kauçuk lateks goýaldyjylarynyň birine öwürýär. Barlaglar tebigy kauçuk lateksini formik kislotanyň degişli konsentrasiýasyny we maslahat berlen usuly ulanyp koagulýasiýa etmegiň öndürijiler we distribýutorlar tarapyndan talap edilýän gowy reňkli ýokary hilli gury kauçugy öndürip biljekdigini görkezdi.
Ellikleriň, suwa düşmek üçin kepkalaryň, sagyzlaryň we beýleki önümleriň önümçiligini artdyrmak üçin rezin latekse bolan islegiň artmagy global derejede formik kislota birleşmeleriniň satuwyna täsir edip biler. COVID-19 pandemiýasy döwründe ellikleriň satuwynyň ösüşi formik kislota bazaryna oňyn itergi berdi.
Zäherli uglerod dioksidiniň global derejesi barha artýar we dürli himiki maddalaryň öndürilişi bu uglerod yzyny diňe artdyrar. Halkara energiýa agentliginiň (IEA) hasabatyna görä, 2020-nji ýylda esasy himiki önümçilikden çykýan gönüden-göni uglerod zyňyndylary 920 million tonna CO2-e deň boldy. Şu maksat bilen, hökümetler we guramalar häzirki wagtda gazy dürli pudaklarda ulanylyp bilinýän organiki kislotalara öwürmek arkaly uglerod zyňyndylaryny azaltmak üçin işleýärler.
Şeýle demonstrasiýalaryň birinde Ýaponiýanyň Tokio Tehnologiýa Institutynyň ylmy-barlag topary gün şöhlesiniň kömegi bilen uglerod dioksidini azaldyp, ony takmynan 90 göterim selektiwlik bilen formik kislota öwrüp bilýän fotokatalitik ulgamy işläp düzdi. Netijeler ulgamyň formik kislota 80% -den 90% -e çenli selektiwligini we 4,3% kwantum girdejiligini görkezip bilýändigini görkezdi.
Häzirki wagtda himiýa senagatynda uglerod dioksidinden formik kislotasynyň öndürilmegi barha möhümleşýän bolsa-da, çeşmeler bu birleşmäniň geljekki wodorod ykdysadyýetinde netijeli wodorod saklaýjy molekula hökmünde görülip bilinjekdigini çaklaýarlar. Aslynda, formik kislota we onuň törämeleri bar bolan himiki gymmatlyk zynjyrlarynda gönüden-göni ulanylyp bilinýän saklanýan suwuk uglerod dioksidi hökmünde garalyp bilner.