Dünýäniň iň güýçli bileleşiginiň başynda on ýyla golaý wagt bäri bolan ÝB-niň Baş sekretary estafetany tabşyrmaga taýýar.
Fransiýa tarapyndan çarşenbe güni ýaýradylan täze subutnamalar Siriýanyň režimini 4-nji aprelde köp çagany öz içine alýan 80-den gowrak adamyň ölümine sebäp bolan himiki hüjüm bilen gönüden-göni baglanyşdyrýar we prezident Donald Trampy Siriýanyň howa bazasyna hüjüm etmek barada buýruk bermäge iterdi.
Fransiýa tarapyndan çarşenbe güni ýaýradylan täze subutnamalar Siriýanyň režimini 4-nji aprelde köp çagany öz içine alýan 80-den gowrak adamyň ölümine sebäp bolan himiki hüjüm bilen gönüden-göni baglanyşdyrýar we prezident Donald Trampy Siriýanyň howa bazasyna hüjüm etmek barada buýruk bermäge iterdi.
Fransiýanyň aňtaw gullugy tarapyndan taýýarlanan alty sahypalyk hasabatda öz içine alýan täze subutnamalar Siriýanyň Han Şeýhun şäherine edilen hüjümde ölüm howply nerw maddasy bolan zarin ulanandygy baradaky iň jikme-jik maglumatdyr.
Fransiýanyň hasabaty 2013-nji ýylyň ahyrynda ABŞ-nyň Döwlet sekretary Jon Kerri we Russiýanyň Daşary işler ministri Sergeý Lawrow tarapyndan gol çekilen taryhy ABŞ-Russiýa himiki ýarag şertnamasynyň hakykylygy barada täze şübheleri döredýär. Bu ylalaşyk Siriýanyň "jar edilen" himiki ýarag programmasyny ýok etmegiň netijeli usuly hökmünde görkezilýär. Fransiýa şeýle hem Siriýanyň 2013-nji ýylyň oktýabr aýynda himiki ýarag arsenalyny ýok etmek barada wada berendigine garamazdan, 2014-nji ýyldan bäri sariniň esasy maddasy bolan onlarça tonna izopropil spirtine elýeterlilik gözleýändigini aýtdy.
“Fransuzlaryň bahalandyrmasy Siriýanyň himiki ýarag arsenalynyň ulanylmazlygynyň dogrulygyna, jikme-jikligine we dogruçyllygyna henizem çynlakaý şübheleriň bardygyny görkezýär” diýlip, resminamada aýdylýar. “Aýratyn hem, Fransiýa Siriýanyň ähli gorlary we desgalary ýok etmek baradaky borçnamasyna garamazdan, Sarin öndürmek ýa-da saklamak ukybyny saklap galandygyna ynanýar”.
Fransiýanyň Han Şeýhunda ýygnalan daşky gurşaw nusgalaryna we hüjüm güni pidalaryň birinden alnan gan nusgasyna esaslanýan netijeleri ABŞ-nyň, Beýik Britaniýanyň, Türkiýäniň we OPCW-niň Han Şeýhunda sarin gazynyň ulanylandygy baradaky garaýyşlaryny goldaýar.
Emma fransuzlar has öňe gidip, Han Şeýhuna hüjümde ulanylan sarin ştammynyň 2013-nji ýylyň 29-njy aprelinde Siriýa hökümetiniň Sarakib şäherine hüjümi mahalynda ýygnalan sarin nusgasy bilen deňdigini öňe sürýärler. Bu hüjümden soň Fransiýa 100 millilitr sarin saklaýan, partlamaýan, bitewi granatanyň nusgasyny aldy.
Fransiýanyň daşary işler ministri Žan-Mark Herault tarapyndan çarşenbe güni Parižde çap edilen fransuz gazetine görä, dikuçardan himiki partlaýjy enjam taşlanypdyr we “Siriýa režimi ony Sarakibe hüjümde ulanan bolmaly”.
Granata barlaglary Siriýanyň himiki ýarag maksatnamasynyň esasy bölegi bolan geksamin himiki maddasynyň yzlaryny ýüze çykardy. Fransiýanyň habarlaryna görä, režimiň himiki ýarag inkubatory bolan Siriýanyň Ylmy Barlaglar Merkezi sarini durnuklaşdyrmak we onuň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin sariniň iki esasy bölegine, izopropanol we metilfosfonodifluoride gerotropini goşmak üçin usul işläp düzdi.
Fransuz gazetiniň habaryna görä, “4-nji aprelde ulanylan ok-därilerde bar bolan sarin Siriýa režiminiň Sarakibdäki Sarin hüjüminde ulanan önümçilik usuly bilen öndürilipdir”. “Mundan başga-da, “hexamine”-iň bolmagy önümçilik prosesiniň Siriýa režiminiň ylmy-barlag merkezi tarapyndan işlenip düzülendigini görkezýär”.
“Milli hökümetiň Siriýa hökümetiniň sarin öndürmek üçin geksamin ulanandygyny ilkinji gezek açyk tassyklamagydyr, bu bolsa üç ýyldan gowrak wagt bäri ýaýran gipotezany tassyklaýar” diýip, Londonda ýaşaýan himiki ýaraglar boýunça bilermen we ABŞ-nyň öňki resmisi Den Kasetta aýtdy. Goşun himiki korpusynyň ofiseri Urotropin beýleki ýurtlardaky sarin taslamalarynda tapylmady.
“Urotropiniň bolmagy bu wakalaryň ählisini zarin bilen baglanyşdyrýar we olary Siriýa hökümeti bilen berk baglanyşdyrýar” diýdi ol.
“Fransuz aňtaw gullugynyň hasabatlary Siriýa hökümetini Han Şeýhun sarin hüjümleri bilen baglanyşdyrýan iň täsirli ylmy subutnamalary berýär” diýip, Jorj Meýson uniwersitetiniň biogorag boýunça aspirantura maksatnamasynyň direktory Gregori Koblenz aýtdy.
Siriýanyň ylmy-barlag merkezi (SSRC) 1970-nji ýyllaryň başynda himiki we beýleki adaty däl ýaraglary gizlinlikde işläp düzmek üçin döredildi. 1980-nji ýyllaryň ortalarynda Merkezi Razwedka Gullugy Siriýanyň režiminiň aýda tas 8 tonna zarin öndürip biljekdigini öňe sürdi.
Han Şeýhun hüjümine Siriýanyň gatnaşygynyň az subutnamasyny çap eden Tramp administrasiýasy şu hepde hüjüm üçin ar almak maksady bilen SSRC-niň 271 işgärine sanksiýa girizdi.
Siriýanyň režimi zarin ýa-da başga bir himiki ýaragyň ulanylandygyny ret edýär. Siriýanyň esasy goldawçysy bolan Orsýet, Han Şeýhunda zäherli maddalaryň ýaýramagynyň Siriýanyň pitneçileriň himiki ýarag ammarlaryna howa hüjümleriniň netijesi bolandygyny aýtdy.
Emma fransuz gazetleri bu tassyklamany ret edip, "ýaragly toparlaryň 4-nji apreldäki hüjümleri amala aşyrmak üçin nerw agentini ulanandygy baradaky teoriýanyň ygtybarly däldigini ... Bu toparlaryň hiç biriniň nerw agentini ýa-da zerur bolan howa möçberini ulanmaga mümkinçiligi ýokdy" diýip bellediler.
E-poçtaňyzy ibermek bilen, siz Gizlinlik syýasatyna we Ulanyş şertlerine razy bolýarsyňyz we bizden e-poçta alýarsyňyz. Islendik wagt ondan ýüz öwürip bilersiňiz.
Bu pikir alyşmalara ABŞ-nyň öňki ilçisi, Eýran boýunça bilermen, Liwiýa boýunça bilermen we Britaniýanyň Konserwatiw partiýasynyň öňki geňeşçisi gatnaşdy.
Hytaý, Orsýet we olaryň awtoritar ýaranlary dünýäniň iň uly yklymynda ýene bir epiki çaknyşygy ösdürýärler.
E-poçtaňyzy ibermek bilen, siz Gizlinlik syýasatyna we Ulanyş şertlerine razy bolýarsyňyz we bizden e-poçta alýarsyňyz. Islendik wagt ondan ýüz öwürip bilersiňiz.
Hasaba alynmak bilen, men Gizlinlik syýasatyna we Ulanyş şertlerine razylaşýaryn, şeýle hem wagtal-wagtal "Foreign Policy"-den ýörite teklipleri almaga razylaşýaryn.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda Birleşen Ştatlar Hytaýyň tehnologik ösüşini çäklendirmek üçin hereket etdi. ABŞ-nyň ýolbaşçylygyndaky sanksiýalar Pekiniň ösen kompýuter mümkinçiliklerine elýeterliligine öň görülmedik çäklendirmeleri girizdi. Muňa jogap hökmünde Hytaý tehnologiýa pudagynyň ösüşini çaltlaşdyrdy we daşarky importa garaşlylygyny azaldy. Tehniki bilermen we Ýel hukuk mekdebiniň Pol Tsaý Hytaý merkeziniň myhman işgäri Wang Dan Hytaýyň tehnologik bäsdeşliginiň önümçilik mümkinçiliklerine esaslanýandygyna ynanýar. Käwagt Hytaýyň strategiýasy Birleşen Ştatlaryň strategiýasyndan öňe geçýär. Bu täze tehnologik uruş nirede barýar? Beýleki ýurtlara nähili täsir eder? Olar dünýäniň iň uly ykdysady supergüýji bilen gatnaşyklaryny nähili täzeden kesgitleýärler? Hytaýyň tehnologik ösüşi we ABŞ-nyň hereketleriniň hakykatdanam ony togtadyp biljekdigi barada Wang bilen FP-niň Rawi Agrawalyna goşulyň.
ABŞ-nyň daşary syýasat edaralary onlarça ýyl bäri Hindistany Hind-Ýuwaş ummany sebitinde ABŞ-Hytaý güýç göreşinde mümkin bolan hyzmatdaş hökmünde görýärler. ABŞ-Hindistan gatnaşyklarynyň uzak wagtlap synçysy bolan Eşli J. Tellis Waşingtonyň Täze Deliden garaşýan zatlarynyň nädogrydygyny aýdýar. Daşary işler žurnalynda giňden ýaýran makalada Tellis Ak Tamyň Hindistandan garaşýan zatlaryny täzeden gözden geçirmelidigini öňe sürdi. Tellis hakykatdanam haklymy? Soraglaryňyzy 22-nji iýunda Hindistanyň Premýer-ministri Narendra Modiniň Ak Tama saparyndan öň çuňňur ara alyp maslahatlaşmak üçin Tellise we FP Live-yň alypbaryjysy Rawi Agrawal bilen habarlaşyň.
Integrasiýa edilen mikrosxema. mikroçip. ýarymgeçiriji. Ýa-da, iň meşhurlary hökmünde, çipler. Häzirki zaman durmuşymyzy güýçlendirýän we kesgitleýän bu kiçijik kremniý böleginiň köp ady bar. F…has köp görkez Smartfonlardan awtoulaglara we kir ýuwýan maşynlara çenli, çipler biziň bilýän dünýäniň köp böleginiň esasynda durýar. Olar häzirki zaman jemgyýetiniň işlemegi üçin şeýle möhümdir welin, olar we olaryň tutuş üpjünçilik zynjyrlary geosyýasy bäsdeşligiň esasyna öwrüldi. Şeýle-de bolsa, käbir beýleki tehnologiýalardan tapawutlylykda, iň ýokary derejeli çipleri islendik adam öndürip bilmez. Taýwan ýarymgeçiriji önümçilik kompaniýasy (TSMC) ösen çip bazarynyň takmynan 90% -ni gözegçilik edýär we başga hiç bir kompaniýa ýa-da ýurt onuň yzyndan ýetip bilmeýän ýaly. ýöne näme üçin? TSMC-niň gizlin sousy näme? Onuň ýarymgeçirijisini şeýle aýratyn edýän zat näme? Bu näme üçin global ykdysadyýet we geosyýasat üçin şeýle möhüm? Muny bilmek üçin FP-den Rawi Agrawal "Çip urşu: Dünýäniň iň möhüm tehnologiýasy üçin göreş" atly kitabyň awtory Kris Miller bilen söhbetdeşlik geçirdi. Miller şeýle hem Tafts uniwersitetiniň Fletçer mekdebinde halkara taryhy boýunça dosent.
BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşinde orun almak ugrundaky göreş Orsýet bilen dünýäniň arasyndaky wekil söweşine öwrüldi.